Kayseri ilinde yetişen Salvia candidissima Vahl. subsp. candidissima adaçayı ekstraktının fitokimyasal bileşenleri, antioksidant ve antifungal aktivitesinin belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada, Kayseri ilinde doğal yayılış gösteren Salvia candidissima Vahl. subsp. candidissima (Lamiaceae) türünün toprak üstü kısımlarından elde edilen metanol ekstraktının fitokimyasal profili ile antioksidan ve antifungal aktiviteleri araştırılmıştır. Ekstraktın fenolik bileşenleri LC-ESI-MS/MS yöntemiyle kantitatif olarak analiz edilmiş; antioksidan kapasitesi DPPH serbest radikal süpürme ve ferrik indirgeme antioksidan gücü (FRAP) testleri ile değerlendirilmiştir. Antifungal aktivite ise Monilinia fructigena, Rhizoctonia solani, Sclerotinia sclerotiorum ve Verticillium dahliae’ye karşı in vitro koşullarda belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, taranan 29 referans standart arasından 11 fenolik bileşik tespit edilmiş ve luteolin-7-glukozit (1578,279 μg g-1), rosmarinik asit (776,977 μg g-1), apigenin (118,250 μg g-1) ile luteolin (41,267 μg g-1) başlıca bileşikler olarak belirlenmiştir. Ekstraktın DPPH testine göre IC50 değeri 91,79 ± 1,12 μg/mL, FRAP değeri ise 88,41 ± 1,17 mg TE g-1 ekstrakt olarak saptanmıştır. Antifungal aktivite sonuçlarında, ekstraktın en yüksek dozda (8 mg/mL) M. fructigena, R. solani ve V. dahliae üzerinde sırasıyla %49,16, %52,26 ve %47,28 oranında miselyal gelişim inhibisyonu oluşturduğu, buna karşın S. sclerotiorum üzerinde belirgin bir etki göstermediği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, S. candidissima subsp. candidissima metanol ekstraktının fenolik bileşikler bakımından zengin bir yapıya sahip olduğunu ve özellikle antioksidan aktivite ile bazı fitopatojen funguslara karşı doza bağlı antifungal etki gösterebildiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, bu taksonun doğal antioksidan ve bitkisel kökenli antifungal ajan geliştirme çalışmalarında değerlendirilebilecek bir kaynak olabileceği düşünülmektedir.