Sülük salgı ekstraktı, propolis ve carvacrolün blastocystis hominis üzerine in vitro ortamda etkisinin araştırılması

Abstract

Dünyada yaygın görüldüğü gibi ülkemizde de yaygın görülen Blastocystis hominis, insan bağırsağında yaşamaktadır. B. hominis insanlarda gastro enterite yol açmaktadır. Metronidazol, blastocytosisli hastaların tedavisinde sık tercih edilen ilaçlardandır. Metronidazol’ün başlıca dezavantajı B. hominis tarafından direnç geliştirilmesiyle uzun terapötik tedavi süreci gerektirmektedir. Geleneksel ve tamamlayıcı tedavi uygulamalarından olan tıbbi sülük tedavisinin (Hirudoterapi) konvansiyonel tedaviye destek olarak birçok hastalıkta terapötik etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Günümüzde sülüklerin kan emmeleri esnasında uygulandığı bölgeye verdiği salgıda biyolojik ve farmakolojik açıdan çok sayıda etkili biyoaktif madde tespit edilmiştir. Bu biyoaktif maddelerden bazıları geniş spektrumlu antibakteriyel peptidler içermektedir. Kekikten elde edilen carvacrolün bakteriler, mantarlar ve parazitler üzerinde geniş bir antimikrobiyal aktiviteye sahip olduğu yönünde çalışmalar yapılmaktadır. Propolis apiterapide; antibakteriyel, antiviral, antifungal, antitümöral ve analjezik olarak kullanılmaktadır. Bu çalışma sülük salgı ekstraktı, propolis ve carvacrolün B. hominis’in in vitro ortamda çoğalması üzerindeki olası etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmada Ahi Evran Üniversitesi Parazitoloji laboratuvarı parazit bankasında in vitro ortamda saklanılan suptip 3 suşları olduğu bilinen B. hominis’ler kullanılmıştır. B. hominis kültürü için parazitin daha iyi büyümesini desteklediği için Jones medium besi yeri kullanılmıştır. Besi yerlerine ekimi yapılan B. hominis’ler 24, 48 ve 72 saat 37°C’de inkübe edilmiştir. İnkübasyon sürelerinin sonunda parazit yoğunluğu mikroskobik olarak değerlendirilmiştir. 72 saatin sonunda üreme yoğunluğu gözlenen B. hominis’ler 15 ml’ lik falkonda santrifüj edildikten sonra süper latentin üzerine 1 ml’lik Jones medium besi yeri eklenerek Tripan blue ile Toma lamı sayımı yapıldı. 5.10⁴ hücrenin 96 kuyulu hücre kültürü besi yerinde sülük salgı ekstraktı, propolis, carvacrol ve metronidazol’ ün farklı konsantrasyonları 24 ve 48 saatlik inkübasyon süreleri elisa testi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular kontrol grubu ile karşılaştırılarak antiparaziter etkisi belirlenmiştir. Elde edilen bulgular her bir madde de değişiklik göstermekte bu durum zamana ve doz artışına bağlı olarak da farklılık göstermektedir. Elde edilen sonuçlar sülük salgı ekstraktı, propolis ve carvacrolün B. hominis’in in vitro gelişimini inhibe edeceğini göstermektedir. Bu çalışma; son yıllarda etkenin bu ilaca karşı direnç gelişme mekanizmaları da göz önünde bulundurularak B. hominis gibi paraziter enfeksiyonların tedavisinde sülük salgı ekstratı, propolis ve carvacrolün etkinliğinin alternatif biyolojik ajanların kullanımına yönelik gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutabilir.