Kaman 1 ceviz çeşidi (Juglans regia L.) yaprak ekstraktlarının fitokimyasal bileşenleri ve antifungal aktivitelerinin belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye’nin önemli yerel ceviz genotiplerinden biri olan ‘Kaman 1’ ceviz çeşidinin (Juglans regia L.) yapraklarından elde edilen ekstraktların fitokimyasal yapısı ile antifungal etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın temel hedefi, bitkisel üretimde kullanılabilecek doğal ve çevre dostu bir biyokontrol alternatifi geliştirilmesine katkı sağlamaktır. Fitokimyasal bileşenlerin belirlenmesi amacıyla yüksek duyarlılığa sahip LC-ESI-MS/MS analiz yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizlerde, taranan 30 fenolik standart arasından 9 farklı biyoaktif bileşik tespit edilmiştir. Belirlenen bileşikler içerisinde kateşin (976,388 μg/g), luteolin-7-glikozit (211,187 μg/g) ve taksifolin (142,929 μg/g) en yüksek miktarlarda bulunan bileşenler olarak öne çıkmıştır. Bu sonuçlar, ‘Kaman 1’ ceviz çeşidi yapraklarının önemli düzeyde flavonoid ve fenolik bileşik içerdiğini göstermektedir. Ekstraktların biyolojik aktiviteleri, bitkisel üretimde önemli verim ve kalite kayıplarına yol açan Alternaria alternata, Fusarium oxysporum f. sp. melonis, Monilinia fructigena ve Phytophthora infestans fungal etmenlerine karşı laboratuvar koşullarında değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular hem metanol hem de etanol ekstraktlarının, uygulanan konsantrasyon ve patojen türüne bağlı olarak fungal gelişimi anlamlı düzeyde engelleyebildiğini ortaya koymuştur. Özellikle metanol ekstraktı P. infestans üzerinde %82,40, etanol ekstraktı ise %79,95 oranında miselyal gelişim inhibisyonu sağlamıştır. Elde edilen sonuçlar, ‘Kaman 1’ ceviz çeşidi yapraklarının yalnızca zengin bir fitokimyasal içeriğe sahip olmadığını, aynı zamanda önemli bazı bitki patojenlerine karşı etkili bir doğal mücadele aracı olabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, ‘Kaman 1’ ceviz çeşidi yaprağı ekstraktları; güçlü biyolojik aktivitesi, doğal kökeni ve çevreye duyarlı yapısı sayesinde sentetik fungisitlere alternatif oluşturabilecek potansiyele sahip umut verici bir biyofungisit adayı olarak değerlendirilebilir. Bu yönüyle çalışma, sürdürülebilir bitkisel üretim uygulamalarına katkı sağlayabilecek önemli bulgular sunmaktadır.