Salvia Virgata Jacq ve Salvia Dichroantha Stapf Adaçayları Ekstraklarının Fitokimyasal Bileşenleri ve Antifungal Aktivitelerinin Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’ye endemik bir tür olan Salvia dichroantha STAPF. ile Salviavirgata Jacq. (Lamiaceae) türlerinden elde edilen metanol (MeOH) ekstraktlarının fitokimyasalprofillerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bu kapsamda, ekstraktların fenolikbileşenlerinin kantitatif analizi gerçekleştirilmiş, toplam fenolik içerik (TPC) ve toplamflavonoid içerik (TFC) düzeyleri belirlenmiş ve in vitro antifungal aktivitelerideğerlendirilmiştir. Fenolik bileşiklerin kantitatif analizi LC-HESI-MS/MS spektrometrikyöntemi kullanılarak yapılmış olup toplam 30 fenolik bileşik hedeflenmiştir. Analizlersonucunda, Salvia dichroantha ekstraktında 11, Salvia virgata ekstraktında ise 12 fenolikbileşik farklı miktarlarda tespit edilmiştir. S. dichroantha’da en yüksek düzeyde belirlenenfenolik bileşikler sırasıyla luteolin-7-glikozit (1683,891 μg/g ekstrakt), rosmarinik asit(388,674 μg/g ekstrakt) ve apigenin (44,409 μg/g ekstrakt) olmuştur. S. virgata ekstraktında iseluteolin-7-glikozit (706,11 μg/g ekstrakt), rosmarinik asit (583,98 μg/g ekstrakt) ve rutin (24,90μg/g ekstrakt) en bol bulunan fenolik bileşikler olarak saptanmıştır. Toplam fenolik içerikdeğerleri S. dichroantha için 61,38 ± 0,97 mg GAE g−1 ekstrakt, S. virgata için ise 104,12 ±1,94 mg GAE g−1 ekstrakt olarak belirlenmiştir. Toplam flavonoid içerikleri ise sırasıyla 20,76± 2,43 mg QE g−1 ekstrakt (S. dichroantha) ve 26,57 ± 0,76 mg QE g−1 ekstrakt (S. virgata)olarak ölçülmüştür. Yürütülen in vitro biyolojik testler sonucunda, her iki türün MeOHekstraktlarının başlıca toprak kökenli bitki patojenleri olan Phytophthora infestans, Alternariaalternata, Fusarium oxysporum f. sp. melonis (FOM) ve F. oxysporum f. sp. cucumerinum(FOC) üzerine belirgin antifungal aktivite gösterdiği ortaya konmuştur. S. dichroantha ve S.virgata ekstraktları, patojenlerin miselyum gelişimini A. alternata için %29,27–32,77, P.infestans için %32,41–47,62, FOM için %47,89–57.16 ve FOC için %52,20–62,31 oranlarındainhibe etmiştir. Her iki türün ekstraktı da tüm patojenlerde miselyum gelişimini istatistikselolarak anlamlı düzeyde azaltmıştır. Sonuç olarak, her iki türün metanol ekstraktlarının zenginfenolik bileşik içeriği ve belirgin antifungal aktiviteleri, Salvia dichroantha ve Salviavirgata’nın biyolojik açıdan değerli doğal kaynaklar olduğunu ortaya koymaktadır.