Farklı illerde yetiştirilen bazı elma çeşitlerinin pomolojik, biyokimyasal ve aroma özelliklerinin belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, Kayseri, Konya, Karaman, Isparta ve Denizli gibi farklı ekolojik koşullarda yetiştirilen Golden Delicious, Starking Delicious ve Granny Smith gibi bazı standart elma çeşitlerinin kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla, 2025-2026 yıllarında yürütülmüştür. Çalışma kapsamında meyvelerin pomolojik özellikleri (meyve ağırlığı, meyve eni ve boyu, meyve eti sertliği, çekirdek sayısı ve ağırlığı), renk özellikleri (L*, a*, b*, C* ve h°), biyokimyasal özellikleri (pH, SÇKM, titre edilebilir asitlik, antioksidan kapasitesi, şeker ve organik asit içerikleri) ile uçucu aroma bileşenleri belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, elma çeşitlerinin kalite parametreleri üzerine çeşit ve ekolojik koşulların önemli etkileri tespit edilmiştir. Pomolojik özellikler bakımından çeşitler ve iller arasında farklılıklar belirlenmiş, özellikle meyve ağırlığı, meyve boyutları ve meyve eti sertliği açısından çeşit × çevre interaksiyonunun önemli olduğu görülmüştür. Elde edilen veriler, aynı çeşidin farklı ekolojik koşullarda farklı kalite özellikleri gösterebildiğini ortaya koymuştur. Renk özellikleri (L*, a*, b*, C*, ho) ile biyokimyasal analiz sonuçları, (pH, titre edilebilir asitlik ve antioksidan kapasite değerlerinin) hem çeşit hem de yetiştirme koşullarına bağlı olarak değiştiğini göstermiştir. HS-SPME/GC-MS analizleri sonucunda elma çeşitlerinde toplam 135 farklı aroma bileşiği belirlenmiş; aroma profilinin çeşit ve yetiştirme bölgesine göre değişiklik gösterdiği, Golden Delicious ve Starking Delicious çeşitlerinde ester bileşikleri baskın aroma grubu olarak belirlenirken, Granny Smith çeşidinde aldehit bileşikleri daha yüksek oranlarda bulunmuştur. Sonuç olarak, elma kalite özelliklerinin yalnızca çeşide bağlı olmadığı, aynı zamanda yetiştirildiği ekolojik koşullardan da önemli derecede etkilendiği tespit edilmiştir. Bu nedenle elma yetiştiriciliğinde çeşit seçimi yapılırken bölgesel ekolojik koşulların değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.