Özel spor kurslarına devam eden öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçlar ve başarı motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, özel spor kurslarına devam eden öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçları ile spora özgü başarı motivasyonu arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkiyi etkileyen demografik ve sportif değişkenleri incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmaya, farklı yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve branşlardan toplam 414 sporcu katılmıştır. Veri toplama araçları olarak Egzersizde Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ve Spora Özgü Başarı Motivasyonu Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, ANOVA, korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular, temel psikolojik ihtiyaçlar ile spora özgü başarı motivasyonu arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler olduğunu göstermiştir. Özellikle yeterlilik ve ilişkililik boyutlarının başarıya yaklaşma güdüsü ve toplam motivasyon üzerinde güçlü etkisi olduğu bulunmuştur. Cinsiyet, yaş, spor yaşı, eğitim düzeyi, anne eğitimi, lisanslı sporcu olma durumu, branş ve gelir düzeyi gibi değişkenler hem temel psikolojik ihtiyaçlar hem de motivasyon düzeylerini anlamlı şekilde etkilemiştir. Lisanslı sporcular, voleybolcular ve yüksek eğitim ve gelir düzeyine sahip gruplar motivasyon ve ihtiyaç tatmininde avantajlı bulunmuştur. Korelasyon ve regresyon analizleri, spora özgü başarı motivasyonunun temel psikolojik ihtiyaçları pozitif yönde etkilediğini ancak açıklanan varyansın sınırlı olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, çalışma, temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun spora özgü başarı motivasyonunu desteklediğini ve sporcuların yeterlilik, ilişkililik ve özerklik algılarının motivasyonel süreçlerde önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu bulgular, sporcu gelişim programlarında psikolojik ihtiyaçları destekleyici yaklaşımların uygulanması ve motivasyonel iklimin güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.