Farklı Dozlarda Putresin Uygulamalarının Çilekte Tuza Toleransa Etkilerinin Belirlenmesi

Abstract

Küresel iklim değişikliğine bağlı olarak artan abiyotik stres faktörleri, bitkisel üretimde sürdürülebilirliği tehdit eden başlıca unsurlar arasında yer almaktadır. Bu stres faktörlerinden biri olan tuzluluk, bitkilerde ozmotik stres ve iyon toksisitesine yol açarak hücresel homeostazı bozmakta, fotosentetik kapasiteyi sınırlandırmakta ve sonuç olarak büyüme ve verim parametrelerinde önemli kayıplara neden olmaktadır. Bu bağlamda, bitkilerde tuz stresine karşı tolerans mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik uygulamaların geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, farklı dozlarda dışsal putresin uygulamalarının tuz stresine maruz bırakılan çilek (Fragaria × ananassa Duch. San Andreas çeşidi) bitkilerinde morfo-fizyolojik ve biyokimyasal yanıtlar üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü serasında, San Andreas çeşidi kullanılarak saksı denemesi şeklinde gerçekleştirilmiştir. Deneme, üçtekerrürlü ve her tekerrürde beş bitki olacak şekilde faktöriyel düzende planlanmıştır. Çalışmada 0, 0,5, 1 ve 1,5 mM dozlarında putresin uygulamaları ile birlikte 0, 50 ve 100 mMNaCl düzeylerinde tuz stresi oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında bitkilerde yaprak klorofiliçeriği (SPAD), antosiyanin düzeyi (ACI), yaprak alanı, biyokütle parametreleri, kökmorfolojisi, meyve özellikleri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, artan tuzluluk seviyelerinin bitkilerde büyüme ve fizyolojik performansı önemli ölçüde baskıladığını ortaya koymuştur. Buna karşın, dışsal putresin uygulamalarının özellikle optimal dozlarda, tuz stresine bağlı olarak ortaya çıkan ozmotik ve oksidatif stres etkilerini hafiflettiği, fotosentetik kapasiteyi desteklediği ve bitkilerde iyon dengesinin korunmasına katkı sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, putresin uygulamalarının çilek bitkilerinde tuz stresine karşı tolerans mekanizmalarını modüle ederek stres kaynaklı hasarı azaltmada etkili olduğu ve sürdürülebilir tarımsal üretim sistemleri açısından uygulanabilir bir strateji sunduğu ortaya konulmuştur.