Tüketicilerin Yenilenebilir Enerji Tutumlarının Yenilenebilir Enerji Gelecek Yönelimine Etkisi: Çevre Bilinçli Tüketici Davranışının Aracı Rolü

Abstract

Bu araştırma artan küresel ısınma ve iklim değişikliği ile ilişkilendirilen fosil yakıtlı enerji sistemlerine alternatif olarak tercih edilen yenilenebilir enerjiye yönelik tüketici tutumunun geleceğe yönelik yenilenebilir enerji tüketimini belirlemeye yönelik bir arayıştır. Enerji sektöründe tüketici davranışlarına ve araştırma modelindeki değişkenler arasındaki ilişkileri ele alan sınırlı sayıda çalışma olmasından dolayı literatürdeki bulgu ve bilgi eksikliğini gidermeye odaklanmaktadır. Araştırmanın amacı, çevre bilinçli tüketici davranışı aracılığıyla yenilenebilir enerji tutumunun tüketicilerin geleceğe yönelik enerji tüketimi üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini elektrik enerjisi sektöründe faaliyet gösteren Elektrik Üretim A.Ş.(EÜAŞ) kamu kuruluşunda görev yapan473 gönüllü personel oluşturmaktadır. Araştırmadaki veriler, literatürde daha önce güvenilirliği ve geçerliliği test edilmiş değişkenlere ilişkin ölçeklerden oluşan yapılandırılmış bir anket yardımıyla toplanmıştır. Araştırmada ilk önce ilgili ölçeklerin güvenilirlik ve geçerliliklerini test etmek için doğrulayıcı faktör analizinden yararlanılarak bir ölçüm modeli geliştirilmiştir. Daha sonra, bu ölçüm modeli esas alınarak varsayılan ilişkileri test etmek için yapısal eşitlik modellemesi ve demografik bilgilerle ilgili değişkenlerin ve boyutlarının tüketici algıları üzerindeki etkisini görmek için bağımsız gruplar t- testi ve tek yönlü ANOVA testleri uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre; tüketicilerin yenilenebilir enerji tutumları hem yenilenebilir enerji gelecek yönelimini hem de çevre bilinçli tüketici davranışını pozitif ve anlamlı şekilde etkilemektedir. Bununla birlikte çevre bilinçli tüketici davranışının yenilenebilir enerji gelecek yönelimini pozitif ve anlamlı yönde etkilediği gözlemlenmiştir. Ayrıca çevre bilinçli tüketici davranışının, tüketicilerin yenilenebilir enerji tutumları ile yenilenebilir enerji gelecek yönelimi arasındaki ilişkide tam aracı etkiye sahip olduğu ortaya konmuştur. Katılımcıların cinsiyeti, medeni durumu, eğitimi, yaşı ve gelir düzeyi açısından yenilenebilir enerji tutumları, yenilenebilir enerji gelecek yönelimi ve çevre bilinçli tüketici davranışı ile ilgili algıları farklılık göstermiştir.