Kahedi Zadeh Karaciğer Fibrozis Modeli: Farklı Dozlarda Nonylphenol Maruziyetinin Hepatotoksik Etkilerinin İncelenmesi

Abstract

Nonilfenol (NP), endüstriyel ve evsel ürünlerde yaygın olarak kullanılan, çevreye kolaycasızabilen ve endokrin bozucu etkileri ile bilinen bir kimyasaldır. Karaciğer, toksikmaddelerin metabolizmasında merkezi rolü nedeniyle NP maruziyetinde öncelikli hedeforganlardan biridir. NP maruziyeti, fibrozis gelişimi de dahil olmak üzere ciddi yapısal vefonksiyonel bozukluklara yol açabilmektedir.Bu çalışma, farklı dozlarda NP maruziyetinin sıçanlarda karaciğer dokusu üzerindeki toksiketkilerini ve olası doz-bağımlı değişimleri değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.Kontrol, sham, düşük doz (NP1), orta doz (NP2) ve yüksek doz (NP3) olmak üzere beş grup oluşturulmuştur. Deneyin 1. ve 16. günlerinde ölçülen vücut ağırlıkları değerlendirilmiş;kontrol grubunda anlamlı kilo artışı gözlenirken (p<0,05), yüksek doz NP3 grubunda anlamlıkilo kaybı saptanmıştır (p<0,01).Deney sonunda organ ağırlıkları kaydedilmiş ve karaciğer ağırlıkları NP3 grubunda(p<0,01), ayrıca NP2 grubunda (p<0,05) kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak artmıştır.Histopatolojik incelemede, NP maruziyeti ile hepatosit dejenerasyonu, sinusoidal genişleme,portal bölgede inflamatuar hücre infiltrasyonu ve fibrotik değişiklikler belirginleşmiştir.İmmünohistokimyasal analizler, NP uygulamasının karaciğer dokusunda TGF-β1, TLR-4 vexiiiα-SMA ekspresyonlarını anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. Özellikle TGF-β1ekspresyonu, tüm NP gruplarında kontrol ve sham gruplarına göre yüksek bulunmuş(p<0,001), TLR-4 ekspresyonu doz artışıyla paralel olarak anlamlı farklılıklar göstermiştir(p<0,001). α-SMA ekspresyonu yalnızca NP2 ve NP3 gruplarında anlamlı şekilde artarken(p<0,001), doz-bağımlı artış hem NP1–NP3 hem de NP2–NP3 karşılaştırmalarındaistatistiksel olarak desteklenmiştir (p<0,001).Biyokimyasal değerlendirmelerde, malondialdehit (MDA) düzeylerinde anlamlı yükselme(p<0,001) ve süperoksit dismutaz (SOD) aktivitelerinde belirgin azalma (p<0,001)gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, nonilfenolün yüksek dozlarda oksidatif stres,inflamasyon ve fibrozis mekanizmalarını aktive ederek karaciğerde histopatolojik hasaraneden olduğunu ortaya koymaktadır.Sonuç olarak, NP maruziyeti oksidatif strese bağlı organ toksisitesinde önemli bir riskfaktörü olup, toksik etkinin doz ile arttığı sonucuna varılmıştır.