Subakromiyal ağrı sendromu olan baş üstü sporcularda ağrı ve fonksiyonellik ile ilişkili faktörler: Kesitsel bir çalışma

Abstract

Baş üstü sporcularda subakromiyal ağrı sendromu (SAS) gelişimi, yüksek hızda tekrarlayıcı omuz hareketleri nedeniyle rotatör manşet ve çevre dokular üzerinde önemli mekanik stres yaratır ve sporcularda omuz yaralanma oranlarının voleybolda %23, beyzbolda %71 ve yüzmede %86–96 olması, SAS'ın performans kaybına ve spordan uzaklaşmaya neden olduğunu göstermektedir. Mevcut literatür, çeşitli spor branşında kas kuvveti, cinsiyet, vücut kütle indeksi (VKİ), antrenman yükü, spor yaşı, önceki yaralanmalar ve eklem hareket açıklığı değişkenlerinin SAS ile ilişkili olabileceğini bildirmişlerdir. Ancak çok sayıda değişken için sonuçlar çelişkili olup, bazı spor branşlarında araştırmalar sınırlıdır. Bu SAS'ın multifaktöriyel özelliklerinin daha kapsamlı bir şekilde incelenmesi gerektiğini göstermektedir. Bu tez çalışması, baş üstü sporcularda SAS ile ilişkili olabilecek biyomekanik, demografik, spora özgü, fonksiyonel ve psikolojik değişkenleri incelemeyi amaçlamıştır. STROBE (Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology) kontrol listesine uygun olarak planlanan bu kesitsel çalışmaya SAS tanısı olan 66 baş üstü sporcu (33 erkek, 33 kadın) dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri kaydedildi ve fiziksel aktivite düzeyleri Tegner Aktivite Ölçeği ile değerlendirildi. Ağrı şiddeti SADÖ, omuz ağrısı ve fonksiyonel durum Omuz Ağrısı ve Engellilik İndeksi (SPADI) ile ağrıya ilişkin bilişsel ve duygusal faktörler Ağrı Felaketleştirme Ölçeği (AFÖ) ve Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ) ile, yaşam kalitesi ise Kısa Form-12 (SF-12) anketi ile değerlendirildi. Üst ekstremite fonksiyonel kapasitesi Kapalı Kinetik Zincir Üst Ekstremite Stabilite Testi (KKZÜEST) ile, kas kuvveti dijital el dinamometresi ile ve eklem hareket açıklığı (EHA) akıllı telefon tabanlı inklinometre ile ölçüldü. Skapular diskinezi gözlemsel ve nicel olarak değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen SAS'lı 66 baş üstü sporcunun (yaş: 27,0 ± 5,7 yıl) SPADI toplam skoru 32,42 ± 18,63 olarak bulundu. SPADI toplam puanı ile kadın cinsiyeti, aktivite ve gece ağrısı, ağrı felaketleştirme, kinezyofobi, pasif dış rotasyon hareket açıklığı ve omuz abdüksiyon, fleksiyon ile dış rotasyon kas kuvvetleri arasında anlamlı ilişkiler bulundu (p<0,05). SPADI ağrı alt boyutu; aktivite ve gece ağrısı, ağrı felaketleştirme, kinezyofobi, pasif dış rotasyon hareket açıklığı ve LSST 0° ile anlamlı ilişki gösterirken (p<0,05), SPADI fonksiyon alt boyutu kadın cinsiyeti, ağrı felaketleştirme, kinezyofobi, SF-12 fiziksel bileşeni, pasif dış rotasyon hareket açıklığı ile abdüksiyon, fleksiyon ve dış rotasyon kas kuvvetleri arasında anlamlı ilişkiler bulundu (p<0,05). Regresyon analizinde; SPADI toplam puanını bağımsız açıklayan değişkenler kadın cinsiyeti (β=0,299; p=0,004), aktivite ağrısı (β=0,252; p=0,014) ve ağrı felaketleştirme (β=0,412; p<0,001) olup model varyansın %38,0'ini açıkladı (Düzeltilmiş R²=0,380). SPADI ağrı alt boyutunu bağımsız açıklayan değişkenler aktivite ağrısı (β=0,333; p=0,002), ağrı felaketleştirme (β=0,313; p=0,003), pasif dış rotasyon hareket açıklığı (β=0,247; p=0,017) ve LSST 0° (β=0,244; p=0,017) olarak bulundu (Düzeltilmiş R²=0,384). SPADI fonksiyon alt boyutunu bağımsız açıklayan değişkenler ağrı felaketleştirme (β=0,517; p<0,001) ile etkilenmiş taraf omuz fleksiyon kas kuvveti (β=-0,286; p=0,006) olarak bulundu (Düzeltilmiş R²=0,346). Sonuç olarak, elde edilen bulgular, SAS’lı baş üstü sporcularda omuz ağrısı ve fonksiyonellik ile ilişkili biyomekanik, psikolojik ve demografik faktörlerin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve SAS’lı baş üstü sporcuların değerlendirme ve rehabilitasyonunda biyomekanik ve psikolojik faktörlerin birlikte değerlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.