5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Çocuk HaklarıKonusunun Eğitsel Oyunlarla Geliştirilmesi:Eylem Araştırması

Abstract

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Çocuk HaklarıKonusunun Eğitsel Oyunlarla Geliştirilmesi:Eylem AraştırmasıBu araştırma ile ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde çocuk haklarınayönelik algılarını ve farkındalıklarını eğitsel oyun yoluyla geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırma,nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmanınçalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Yozgat ili Yerköy ilçesinde bir ortaokuldaöğrenim gören 22 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak açık uçlu soru formu, yarıyapılandırılmış görüşme formu, saha notları ve KİT kullanılmıştır. Araştırmanın başında, çocukhaklarını belirlemek için 4. ve 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları ve ÇHDS’de yer alan çocukhaklarından yararlanılmıştır. Ders kitaplarında ve ÇHDS’de yer alan 14 çocuk hakkına ilişkin açıkuçlu soru formu geliştirilip örneklem dışı 165 öğrenciye uygulanmıştır. Daha sonra çalışmagrubundaki öğrencilerin çocuk haklarına ait algılarını tespit etmek amaçlı yarı yapılandırılmışgörüşmeler gerçekleştirilmiştir. Açık uçlu soru formu ve yarı yapılandırılmış görüşme sonucundaelde edilen veriler MAXODA 2024 programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin analizisonucu öğrencilerin 6 çocuk hakkına ilişkin algılarında ve öğrenmelerinde eksiklikler olduğu tespitedilmiştir. 6 hafta süren araştırmada korunma hakkı, bir işte çalıştırılmama hakkı, eğlenme, kültürve sanatsal faaliyette bulunma hakkı, eşitlik/ ayrımcılığa uğramama hakkı, özel gereksinimli çocukhakkı, isim hakkına yönelik algılarındaki ve öğrenmelerindeki eksiklikleri tamamlamak amacıylahaftalık eylem planı oluşturulmuştur. Eylem planı öncesi çalışma grubuna 6 çocuk hakkı ile ilgiliKİT uygulanmıştır. KİT’ten elde edilen veriler doğrultusunda eğitsel oyunlar geliştirilmiş ve eğitseloyun eylem etkinliği gerçekleştirilmiştir. Ardından son durum tespitine yönelik KİT tekraruygulanarak haklara ilişkin algı eksikliklerinin ne oranda giderildiği belirlenmiştir. Araştırmanınsonucunda 6 çocuk hakkına ilişkin var olan algı ve öğrenmelerindeki eksikliklerin giderilmesindehazırlanan eğitsel oyun eylem faaliyetlerinin etkili olduğu tespit edilmiştir. Eylem araştırmasıboyunca uygulanan eğitsel oyun eylemsel faaliyetinin hakların öğretiminde kalıcı öğrenmelerisağladığı ve derse karşı motivasyonu artırdığı tespit edilmiştir.