Yapay zekâ ile geliştirilen matematiksel yetkinlik etkinliklerine ilişkin öğrenci deneyimleri

Abstract

Matematiksel yetkinlik matematiksel görevleri başarılı bir şekilde yerine getirmek için gerekli bilişsel süreçlerin tamamı şeklinde tanımlanabilir. Bu süreçler, birbiriyle ilişkili ve iç içe geçmiş beş dalda incelenir. Bu dallar kavramsal anlama, stratejik yetkinlik, işlemsel akıcılık, akıl yürütme ve verimli eğilimdir. Bu araştırmada 2025-2026 eğitim-öğretim döneminde öğrenim gören altıncı sınıf öğrencilerinin yapay zekâ desteğiyle geliştirilen matematiksel yetkinlik etkinliklerine ilişkin deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada öğrencilerin yetkinlik dallarına ait deneyimlerinin derinlemesine incelenmesi için durum çalışmasının kullanılması uygun görülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, Ankara ilinde bir devlet okulunda öğrenim gören 12 altıncı sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından üretken yapay zekâ desteğiyle geliştirilen etkinlikler ve görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Yapay zekâ ile hazırlanan etkinlikler Kilpatrick ve ark. (2001) geliştirdiği matematiksel yetkinlik dallarını, Smith ve Stein’in (1998) etkinlik hazırlama rehberini ve Maarif Modeli 6. Sınıf matematik dersinin süreç bileşenlerini içermektedir. Görüşme formunda yer alan sorular ise öğrencilerin yetkinlik dallarını açığa çıkaran deneyimlerini öğrenmeye yönelik olarak hazırlanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Doküman, gözlem ve görüşme yoluyla elde edilen veriler kategorilere ayrılıp incelenmiştir. Bulgular beş matematiksel yetkinlik dalı için gruplandırılmış ve ayrı ayrı analiz edilmiştir. Analiz sonucunda yapay zekâ ile geliştirilen etkinliklerin sınıf ortamında öğrencilerin yetkinlik dallarını açığa çıkarmada başarılı olabileceği ve bir ders öğretim aracı olarak kullanılabileceği görülmüştür. Fakat yapay zekâ asistanının öğrenciler için ödev asistanı olarak kullanmanın matematiksel yetkinlik dalları açısından sınırlılıkları olduğu anlaşılmıştır. Özellikle işlemsel akıcılık ve stratejik yetkinlik dallarında öğrencileri süreç odaklı değil, sonuç odaklı yaklaşıma yönlendirdiği ve bir öğretim aracı yerine cevap anahtarı görevi gördüğü söylenebilir. Ayrıca akıl yürütme alanında ise muhakeme becerisini geliştirmekten ziyade ezbere dayalı bir yaklaşım sergilediği görülmektedir. Bulgular dikkate alındığında yapay zekâ aracının öğrencilere sunduğu çözüm yolları araştırmanın kuramsal çerçevesi kapsamında değerlendirildiğinde ilköğretim çağındaki öğrencilerin dikkatli kullanması gerektiği ifade edilmiştir.