Okul Öncesi Eğitiminde Fen Alanına Yönelik Yapılan Çalışmaların İçerik Analizi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitiminde fen alanında yapılan çalışmalarınincelenmesidir. Çalışma, doküman inceleme yöntemi ile yapılmış nitel bir çalışmadır.Veri kaynaklarını belirleme sürecinde, amaçlı örnekleme türlerinden biri olan ölçütörnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın veri kaynağı toplam 184 bilimselçalışmadan oluşmaktadır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre,tanımlayıcı özellikler teması açısından ulusal düzeyde fen konulu çalışmalar zamanlaartış göstermektedir. Yayın türü açısından hem ulusal hem de uluslararası düzeydemakale çalışmaları daha fazla sayıdadır. Yazar unvanları açısından Türkiye’de gençaraştırmacılar daha çok birinci yazar olurken, uluslararası yayınlarda profesörlerin oranıdaha yüksektir. Atıf sayılarında ise Türkiye ortalaması uluslararası ortalamanın oldukçaaltındadır. Çalışmalar içerik özellikleri teması açısından incelendiğinde, konudağılımında Türkiye’de öğretmen eğitimi, teknoloji destekli eğitim ve fen eğitimi başarısıöne çıkarken; uluslararası alanda teknoloji destekli eğitim, yeni yaklaşımlar ve çevreeğitimi daha fazla çalışılmıştır. Türkiye’de zamanla geleneksel konulardan STEM,yapılandırmacı yaklaşım ve dijitalleşme gibi çağdaş temalara yönelim gözlemlenmiş;uluslararası alanda ise bu geçiş daha erken ve belirgin olmuştur. Çalışmalar metodolojiközellikler teması açısından incelendiğinde Türkiye’de nicel araştırmalar yaygınken,uluslararası çalışmalarda nitel araştırmalar daha yaygındır. Türkiye’de olasılıksızörneklem tercih edilirken, uluslararası alanda olasılıklı ve olasılıksız örneklem yaklaşıkolarak aynı oranda kullanılmıştır. Türkiye’de örneklem grubu olarak daha çoköğretmenler yer alırken, uluslararası çalışmalarda öğrenciler ön plandadır. Veri toplamaaraçlarında Türkiye anket/ölçeklere ağırlık verirken, uluslararası yayınlar görüşme formugibi nitel araçlara daha çok yer vermektedir. Veri analizinde ise Türkiye’de tek değişkenlianalizler ve içerik analizi yaygınken, uluslararası çalışmalarda içerik ve betimsel analizlerin daha fazla kullanıldığı ve teorik çalışmaların daha yüksek oranda yer aldığıgörülmektedir. Buna göre, ulusal düzeydeki okul öncesi fen çalışmalarının, konu veyöntem olarak uluslararası trendleri takip etmesi önerilmektedir.