Kuluçkalık Bıldırcın Yumurtalarına Farklı Dozlarda Uygulanan Üzerlik (Peganum Harmala L.) Ekstraktının Mikrobiyal Yük, Kuluçka Sonuçları ve Günlük Civciv Kalitesi ile Bazı Davranış Parametrelerine Etkisi

Abstract

Bu araştırmada, kuluçkalık bıldırcın yumurtalarına farklı oranlarda uygulanan üzerlik (Peganum harmala L.) bitki ekstraktının, yumurta kabuğundaki mikrobiyal yük, kuluçka performansı, günlük civciv kalitesi ve bazı davranışsal parametreler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Denemede, aile işletmesinden temin edilen toplam 520 adet bıldırcın yumurtası kullanılmıştır. Deneme grupları; kontrol grubu olarak saf su (P1), etanol (P2), %1 üzerlik ekstraktı (P3) ve %5 üzerlik ekstraktı (P4) şeklinde oluşturulmuştur. Kuluçka sürecinin 1., 3., 7. ve 14. günlerinde, ilgili grupların kuluçka nemlendirme haznesinde bulunan suya 1 ml uygulama yapılmıştır. Gruplara ait yumurta kabuklarından toplam mezofilik aerobik bakteri (TMAB) yükü, sıfırıncı, ikinci ve onuncu günlerde analiz edilmiştir. Onuncu gün sonunda elde edilen TMAB yükleri; P1 grubunda 4.83±0.70 log/kob/yumurta, en düşük ise P4 grubunda 1.44±0.03 log/kob/yumurta olarak belirlenmiştir. Embriyo ölüm oranları incelendiğinde, en yüksek erken dönem embriyo ölümü (EDÖ) P2 grubunda %12.50±0.01, en yüksek orta dönem embriyo ölümü (ODÖ) P3 grubunda %8.91±0.15 ve en yüksek geç dönem embriyo ölümü (GDÖ) ise yine P3 grubunda %4.93±0.82 olarak kaydedilmiştir. Iskarta civciv oranı en fazla P2 grubunda 2.62±0.01 olarak belirlenmiştir. Çıkım gücü açısından en yüksek değer P4 grubunda 87.99±0.20, en düşük ise P2 grubunda 64.81±0.17 olarak hesaplanmıştır. Kuluçka randımanı ise en yüksek 77.18±1.51 ile P4 grubunda, en düşük ise 57.87±0.01 ile P2 grubunda bulunmuştur. Tona Skor (99.62±0.02) ve Pasgar Skor (9.44±0.08) bakımından en yüksek değerler P4 grubunda gözlemlenmiştir. Açık alan testinde, yabancı cisme ulaşan civciv sayısı P1 grubunda 5, P4 grubunda ise 4 olarak kaydedilmiş, diğer gruplarda başarılı civciv gözlenmemiştir. Pist skorları ise sırasıyla P1 için 4.30±2.26, P4 için 2.70±2.31, P3 için 1.80±1.61 ve P2 için 1.00±0.01 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, kuluçkalık bıldırcın yumurtalarının dezenfeksiyonunda %5 oranında P. harmala L. bitki ekstraktı kullanılmasının, yumurta kabuğundaki mikrobiyal yükü azalttığı, çıkım gücünü ve kuluçka randımanını artırdığı, civciv kalitesini iyileştirmekte ve açık alan ile pist testlerinde civcivlerde stres ve korku düzeylerini azaltıcı etki gösterdiği belirlenmiştir.