Spor Yapan ve Yapmayan Bireylerin Fair Play Düzeylerinin İncelenmesi

Abstract

Spor, bireylerin fiziksel gelişimlerinin yanı sıra sosyal, duygusal ve ahlaki yönlerinigeliştiren çok yönlü bir etkinlik alanıdır. Spor ortamlarında sergilenen davranışlar fizikselbaşarıyı olduğu kadar etik değerleri, kurallara uyumu ve rakibe gösterilen saygıyı dakapsamaktadır. Bu bağlamda “fair play” (adil oyun) kavramı, sporun evrensel değerleriarasında yer almakta ve bireylerin sportmenlik düzeyini yansıtmaktadır. Fair playdavranışları; kurallara, sosyal normlara ve etik ilkelere uygun hareket etme tutumlarınıiçermektedir. Günümüzde sporun bireyler üzerindeki sosyal etkisi giderek artmakta,özellikle gençlerin bu etkiler doğrultusunda geliştirdiği değerler toplumsal yaşam açısındanönem kazanmaktadır. Bireylerin ilgilendikleri spor branşları ile fair play düzeyleri arasındakiilişkinin incelenmesi, eğitimciler, spor yöneticileri ve politika yapıcılar için yol göstericiolabilir. Gençlik merkezleri gibi sosyal gelişimi destekleyen ortamlarda farklı profilleresahip bireylerin sportmenlik eğilimlerini anlamak, bu değerlerin kazandırılması açısındanönemlidir. Bu araştırma, farklı spor branşlarında yer alan bireylerin fair play düzeylerini çokboyutlu bir ölçek aracılığıyla belirlemeyi amaçlamaktadır. Sportmenlik olgusu, sosyalnormlara uyum, kurallara saygı, sorumluluk bilinci ve rakibe yönelik tutumlar gibi temelboyutlar üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemine dayalı olaraktarama modeliyle yürütülmüştür. Katılımcılar, Kahramanmaraş ilinde Gençlik ve Spor İlMüdürlüğü’ne bağlı gençlik merkezlerinde bulunan, çeşitli spor branşlarında yer alanlisanslı sporcular ile bu merkezlerde sosyal ve kültürel etkinliklere katılan bireylerdenoluşmaktadır. Toplam 762 birey çalışmaya dahil edilmiştir. Veri toplama sürecinde kişiselbilgi formu ve “Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler, yüz yüzeanket yöntemiyle toplanmış ve IBM SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırma sonucunda fair play düzeylerinin cinsiyetten bağımsız geliştiğini, ancak yaş, ailegelir düzeyi, ebeveyn eğitim durumu, spor yapma yılı ve spor branşı gibi değişkenlere bağlıolarak anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur.