Türkçe Öğretmenlerinin Öğretimde Bilinçli Farkındalıkları, Motivasyonları ve Mesleki Tükenmişlikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırma, Türkçe öğretmenlerinin öğretimde bilinçli farkındalık düzeyleri,motivasyonları ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır.Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre desenlenmiştir.Araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Kırşehir ilinde Millî Eğitim Bakanlığınabağlı resmî kurumlarda görev yapan 246 Türkçe öğretmenleri oluşturmaktadır. Veri toplamaaraçları olarak; Öğretimde Bilinçli Farkındalık Ölçeği (ÖBFÖ), Mesleki Tükenmişlik Ölçeği(MTÖ) ve Öğretmen Motivasyon Ölçeği (ÖMÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programıaracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde T-testi, ANOVA ve Pearson korelasyonanalizleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretimde Türkçe öğretmenlerinin bilinçlifarkındalık toplam puanlarında kadınlar lehine anlamlı bir fark gözlemlenmişken meslekitükenmişlik ve motivasyon toplam puanları ile alt boyutlarında herhangi bir farklılıksaptanmamıştır. Türkçe öğretmenlerinin öğretimde bilinçli farkındalık, mesleki tükenmişlik vemotivasyon ölçekleri ve alt boyutlarında medeni durum ve kıdem yılı değişkenlerine bağlı olarakanlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca öğretmenlerin mesleki tükenmişlik ve motivasyon düzeyleriile mevcut okuldaki görev yılı arasında ölçek toplam puanları ve alt boyutlarında anlamlı birfarklılık gözlemlenmemiştir. Bununla birlikte öğretimde bilinçli farkındalık ölçeği toplam puanındave kişi-içi alt boyutunda 21 yıl ve üzeri süredir görev yapan öğretmenlerin 16-20 yıl süreyle görevyapan öğretmenlere göre daha yüksek bilinçli farkındalık düzeylerine sahip olduğu tespit edilmiştir.Bilinçli farkındalık ile mesleki tükenmişlik arasında anlamlı ve negatif yönde bir ilişkibulunmuştur. Bu ilişki, öğretmenlerin bilinçli farkındalık düzeyleri arttıkça meslekitükenmişliklerinin azaldığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, bilinçli farkındalık ile motivasyonarasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir. Bu durum, öğretmenlerin bilinçlifarkındalık düzeyleri arttıkça genel motivasyon düzeylerinin de yükseldiğini göstermektedir.Mesleki tükenmişlik ile motivasyon arasındaki ilişki ise negatif yöndedir yani öğretmenlerinivmotivasyon düzeyleri arttıkça mesleki tükenmişliklerinin azaldığı gözlemlenmiştir. Araştırmabulguları, öğretmenlerin psikolojik iyilik hâlini desteklemek amacıyla bilinçli farkındalık temellihizmet içi eğitimlerin planlanması gerektiğini önermektedir. Bu süreçte, öğretmenlerin karar almamekanizmalarına katılımını teşvik eden, güvene dayalı ve katılımcı bir okul kültürününoluşturulması önem arz etmektedir. Ayrıca, psikolojik danışmanlık ve meslektaş desteği gibikaynaklara erişimin artırılması, öğretmenlerin duygusal dayanıklılığını güçlendirebilir. Bilinçlifarkındalık temelli programların öğretmenler üzerindeki etkilerini değerlendirmek üzere deneyselaraştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Son olarak, farklı branşlardaki öğretmenlerle yapılacakçalışmalar, bilinçli farkındalık ve tükenmişlik arasındaki ilişkiyi bağlamsal açıdan dahaderinlemesine inceleme imkânı sunacaktır.